Ένα πολιτικό κείμενο από έναν άνθρωπο τελείως(;) άσχετο με την πολιτική.
Αυτό ήταν… μια ακόμα εκλογική μάχη τέλειωσε. Η χειρότερη κυβέρνηση της μεταπολιτευτικής Ελλάδας παρέδωσε τα χαρτοφυλάκια και τα… κλειδιά της χώρας σε μια άλλη κυβέρνηση, που έχει όλη την καλή διάθεση, αλλά το πιθανότερο είναι ότι θα καταντήσει χειρότερη από την απερχόμενη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο κόμματα μεγάλη, της τάξης των 10 μονάδων! Ποιος να το περίμενε; Ούτε ο πιο αισιόδοξος οπαδός του ΠΑΣΟΚ. Έχω την αίσθηση, όμως, ότι υπήρξε τουλάχιστον ένας άνθρωπος που και το ήξερε και το περίμενε. Το όνομα αυτού Κώστας Καραμανλής.
Ο πρώην πρωθυπουργός υπήρξε, κατά τη γνώμη μου, ένα πολιτικό φαινόμενο, που σίγουρα η ιστορία θα το κρίνει καλύτερα έπειτα από λίγα χρόνια, όταν οι συνέπειες της διακυβέρνησής του θα πάψουν να είναι νωπές στις μνήμες μας, μα θα έχουν περάσει ως αυταπόδεικτο γεγονός στην ιστορία του τόπου μας. Ωστόσο, δε βλέπω το λόγο να μην κριθεί ατομικά ο Κώστας Καραμανλής τώρα. Τώρα, που τα γεγονότα ακόμα «καίνε».
Αν έπρεπε να διαλέξω ένα προτέρημα του Καραμανλή, θα διάλεγα χωρίς καμία αμφιβολία το εξής: ο πρώην πρωθυπουργός έχει μια πρωτοφανή για τα ελληνικά (και ίσως και για τα παγκόσμια) δεδομένα ικανότητα να μοιάζει συμπαθής. Ικανότητα που την κέρδισε σταδιακά κατά τη διάρκεια του πολιτικού του βίου. Ικανότητα πάνω στην οποία η Νέα Δημοκρατία στήριξε ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της πολιτικής της την τελευταία 12ετία, που ο Καραμανλής υπήρξε αρχηγός του κόμματος.
Ερχόμενος ο Καραμανλής στο πολιτικό σκηνικό ως πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας το 1997, ήρθε σαν κάτι το καινούριο. Εκτοπίζοντας πολιτικούς… τρίτης ηλικίας, όπως ο Σουφλιάς και ο Έβερτ, κέρδισε τη συμπάθεια του κόσμου, κυρίως της Νέας Δημοκρατίας.
Τα επόμενα χρόνια κατάφερε να χτίσει ένα ηγετικό προφίλ. Μετά την οριακή αποτυχία του 2000, διατηρήθηκε στην αρχηγία του κόμματος και το 2004 επανέφερε τη Νέα Δημοκρατία στην εξουσία έπειτα από 11 χρόνια. Ήδη ήταν πιο δημοφιλής από το Σημίτη, που δεν μπόρεσε ποτέ να φανεί ως ένας άνθρωπος που είναι δίπλα στον απλό λαό (γνήσιος τεχνοκράτης) και από το Γιώργο Παπανδρέου, που έδειχνε ακόμα λίγο χαμένος στον καινούριο του ρόλο ως πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Ήρθε για να διοργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες και κυρίως για να διαχειριστεί την de facto οικονομική στενότητα που θα ακολουθούσε τους αγώνες. Ένας καπετάνιος σε ένα καράβι που μπάζει νερά και υπόσχεται ότι θα παλέψει μέχρι το τέλος για να το σώσει είναι πάντα συμπαθής. Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα –και με τη σκληρή προσπάθεια των συμβούλων του– αρχίζει να οικοδομείται ένα τοίχος γύρω από τον πρωθυπουργό. Μια ασπίδα προστασίας. Η λογική είναι απλή: Το πιο δυνατό χαρτί που έχει στα χέρια της η Νέα Δημοκρατία είναι ο ίδιος ο πρωθυπουργός. Αυτός πρέπει να προφυλαχτεί από κάθε σκάνδαλο που τυχόν θα χτυπήσει το κόμμα και την κυβέρνηση, πρέπει να φαίνεται ότι είναι κοντά στο λαό, να μιλάει και ο κόσμος να νιώθει ότι έχει έναν δικό του άνθρωπο «μέσα» στα πράγματα. Αυτός ήταν ο στόχος των επικοινωνιολόγων του Καραμανλή. Αν προτιμάτε, η απουσία αρκετών ικανών στελεχών στη Νέα Δημοκρατία έκαναν επιτακτική την υπερ-προβολή του Καραμανλή ως περισσότερο ικανού απ’ αυτό που πράγματι είναι. Δε θα ενοχλούνταν τόσο στη Νέα Δημοκρατία από ένα σκάνδαλο ή από ένα λάθος χειρισμό σε ένα θέμα, αρκεί να μη ζημίωνε την εικόνα του Καραμανλή. Και κάτι ακόμα: Όλα τα γκάλοπ μπορεί να ανατραπούν, αρκεί ο Καραμανλής να προηγείται στην ερώτηση «Ποιος είναι ο καταλληλότερος για πρωθυπουργός;»
Έτσι, φτάσαμε μέχρι τα περιβόητα πια σκάνδαλα. Και το επιτελείο του Καραμανλή προσπαθώντας να πετύχει την ανάμιξη του πρωθυπουργού όσο λιγότερο γίνεται, πέτυχε το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Το τοίχος που υψώθηκε γύρω του ήταν πολύ ψηλό. Ο Καραμανλής έχασε σταδιακά την επαφή του με τη σκληρή πραγματικότητα, πως τα σκάνδαλα είχαν φτάσει στη δική του αυλή. Ο Ζαχόπουλος ήταν δικός του άνθρωπος. Οι υπόλοιποι που αναμείχθηκαν στα σκάνδαλα του Βατοπεδίου και της Siemens γνώρισαν την ανοχή του Καραμανλή, ο οποίος άργησε πολύ να τους καθαιρέσει. Τόσο πολύ που έχασε το λαϊκό έρισμα που είχε. Ο ίδιος, εξαφανισμένος για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, συστηματικά απών, ακόμα και από τη βουλή, στα κρίσιμα θέματα, κατάφερε μόνος του να γκρεμίσει μέσα σε λίγους μήνες αυτή την εικόνα που επί 10 χρόνια αυτός και οι συνεργάτες του έχτιζαν. Τους τελευταίους μήνες είδαμε έναν Καραμανλή που για να το πούμε με ποδοσφαιρικούς όρους «δεν πίστευε ότι θα γυρίσει το ματς». Και ενώ η Νέα Δημοκρατία στήριξε τον προεκλογικό της αγώνα πάνω στον Καραμανλή, γιατί δεν είχε που αλλού να στηριχτεί (χαρακτηριστικό είναι ότι στα διαφημιστικά σποτ αναφερόταν πρώτα το όνομα του Καραμανλή και μετά το όνομα της Νέας Δημοκρατίας), ο Καραμανλής δεν ήταν αυτός που έπρεπε. Χωρίς ιδέες, πολιτικά άνοστος, φανερά εγκλωβισμένος από τα σκάνδαλα και την οικονομική κρίση, αποκλεισμένος από τις πλατιές μάζες του κόσμου, ορισμένες φορές αλαζονικά απόμακρος, άβουλος στο να πάρει πρωτοβουλίες, με κακούς συμβούλους και πάνω απ’ όλα με φανερή την παραδοχή της ήττας. Ειδικά από τη στιγμή που έμεινε πίσω από τον Παπανδρέου ακόμα και στο ερώτημα για την καταλληλότητα στην πρωθυπουργία.
Εξάλλου δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε το γεγονός πως ο κόσμος απογοητεύτηκε βλέποντας τον Καραμανλή ανήμπορο να πετύχει τη βασική επαγγελία της προεκλογικής του εκστρατείας το 2004. Πως θα χτυπούσε τη διαφθορά. Η διαφθορά όχι μόνο δε χτυπήθηκε, αλλά γιγαντώθηκε, ακριβώς με τους ίδιους ρυθμούς που μεγάλωνε και επί ΠΑΣΟΚ. Και μάλιστα σε καθεστώς πλήρους ατιμωρησίας. Κανένας ένοχος, είτε πράσινος είτε γαλάζιος δεν πλήρωσε ποτέ ουσιαστικά. Άλλωστε, για τον Χριστοφοράκο, πράσινο και γαλάζιο δεν έχουν καμία διαφορά. Καταστάσεις αχρωματοψίας…
Δεν ξέρω αν ο Καραμανλής θα παραιτούταν σε περίπτωση που έχανε όχι με 10 μονάδες, αλλά με 2. Ξέρω ότι ο Καραμανλής προσπάθησε σκληρά το τελευταίο διάστημα, όχι για να κερδίσει τις εκλογές, αλλά για την προσωπική του υστεροφημία. Η πολιτική που διάλεξε να ακολουθήσει, η πολιτική της αλήθειας και της ειλικρίνειας, δεν είναι πολιτική για να κερδίσεις εκλογικές αναμετρήσεις. Αλλά πολιτική για αποσυρθείς διασφαλίζοντας την υστεροφημία σου και για να δημιουργήσεις ένα κλίμα διαχείρισης της ήττας. Μιας ήττας που ο Καραμανλής δεν υπολόγιζε ότι θα ήταν τόσο μεγάλη. Ο λαός, όμως, δεν του συγχώρεσε την ανεπάρκεια που επέδειξε στον τελευταίο χρόνο διακυβέρνησής του. Ο Καραμανλής κέρδισε με την αξία του (και με το όνομά του βεβαίως βεβαίως) τις εκλογές το 2004 και το 2007, αλλά ηττήθηκε κατά κράτος τώρα. Και όποιος πιστώνεται τη νίκη, πρέπει να πιστώνεται και την ήττα.
Η παραίτησή του ως πολιτική πράξη δε λέει απολύτως τίποτα. Το να χάνεις εκλογές στην Ελλάδα με 10 μονάδες και να μην παραιτείσαι είναι αδιανόητο. Αυτό δεν τον κάνει στα μάτια μου περισσότερο έντιμο από τον Μητσοτάκη ή τον Έβερτ. Ίσως περισσότερο έντιμο από τον Σημίτη, που δεν κάθισε να χρεωθεί μια ήττα. Έχω, όμως, την αίσθηση ότι ο Καραμανλής μάλλον ανακουφίστηκε. Έχω την αίσθηση ότι αυτό το «έχω κουραστεί» ήταν πολύ πιο αληθινό και πιο ανθρώπινο απ’ ότι πιστεύαμε στην αρχή. Δε το λέω για να δούμε τον Καραμανλή με συμπάθεια. Αυτό είπαμε ότι το καταφέρνει και μόνος του. Το λέω για να γίνει συνειδητό ότι οι εκλογές τη δεδομένη χρονική στιγμή ήταν ένα πολιτικό λάθος. Μια απόφαση που το μόνο κέρδος που θα έφερνε στον Καραμανλή θα ήταν να πετάξει όσο πιο γρήγορα γινόταν την καυτή πατάτα της οικονομίας από τα χέρια του και να ησυχάσει. Σεβαστό. Αν του είπαν οι σύμβουλοί του ότι τώρα είναι η ευκαιρία για μια αξιοπρεπή ήττα –συγγνώμη κιόλας αλλά– καθόλου σεβαστό. Γιατί σε 6 μήνες υπάρχει η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το ΠΑΣΟΚ, λογικά, με την λύσσα που είχε για εξουσία δε θα έβλεπε την ώρα να προκηρυχθούν εκλογές. Λογικά, θα μπλόκαρε την εκλογή του Προέδρου. Λογικά, θα οδηγούσε τη χώρα σε πολιτική αστάθεια και πρόωρες εκλογές. Ο Καραμανλής έχασε έτσι την ευκαιρία να οδηγηθεί σε εκλογές με το ΠΑΣΟΚ υπόλογο για την πολιτική αστάθεια. Έχασε την ευκαιρία να φορτώσει μια παραπάνω ευθύνη στο ΠΑΣΟΚ. Και μαζί έχασε και μάλιστα με διαφορά τις εκλογές.
Από την άλλη η δικαιολογία ότι η οικονομία της χώρας δε θα άντεχε 6 μήνες με προεκλογική περίοδο ευσταθεί. Αυτό, όμως, δεν τον απαλάσσει από το λάθος το οποίο διέπραξε και το οποίο, μαζί με την ήττα και μαζί με την κακή εικόνα των τελευταίων μηνών, το χρεώνεται. Ούτε τον απαλάσσει για την κακή εικόνα της οικονομίας που αναμφίβολα και αυταπόδεικτα, ως πρωθυπουργός έχει ευθύνη, όση και οι προκάτοχοί του.
Το τοίχος προστασίας στον Καραμανλή λειτούργησε τελικά αρνητικά για τη Νέα Δημοκρατία. Ο Καραμανλής παρασυρμένος από συμβούλους τύπου Αγγέλου, Λούλη, Σουφλιά, Ρουσόπουλου και Ζαχόπουλου, πείστηκε ότι θα πρέπει να μένει διαρκώς στο απυρόβλητο. Καπετάνιος, όμως, που δεν έχει βρέξει τα πόδια του δε νοείται. Ούτε προσφέρει εγγύηση πως τελικά θα σώσει το καράβι από το βύθισμα… Πάντως, του βγάζω το καπέλο. Ακόμα και τώρα που φέρει ακέραια την ευθύνη της ήττας, κατάφερε να παρουσιαστεί από τα ΜΜΕ ως ο μόνος που δε φταίει για την ήττα του κόμματός του.
ΥΓ: Με τον Giorgaki έχουμε καιρό να ασχοληθούμε…
